Η μουσική σαν τέχνη αποτελεί τόσο ένα τρόπο έκφρασης όσο κι ένα κώδικα δημιουργικής επικοινωνίας που εμφανίστηκε με τη γέννηση του ανθρώπου και θα συνεχιστεί χωρίς αμφιβολία όσο αυτός θα υπάρχει. Είναι προφανές ότι ένα βιβλίο που καταπιάνεται με το μουσικό φαινόμενο στη πληρότητα του, όπως π.χ. μια Μορφολογία της μουσικής, θα πρέπει να δίνει μια κατά το δυνατόν πλήρη εικόνα της διαχρονικότητας και της παγκοσμιότητας που τη χαρακτηρίζει, περνώντας απ' όλα τα στάδια της εξελεκτικής της πορείας. Όπως είναι γνωστό πρωταρχικό στοιχείο κάθε καλλιτεχνικής δημιουργίας, ανεξάρτητα τόπου ή εποχής, αποτελεί η μορφή και αυτό γιατί μόνο με την ύπαρξη μορφής μπορεί να γίνει η μελέτη, η περιγραφή και κατά προέκταση η παραπέρα κατανόηση και αξιολόγηση ενός έργου τέχνης. Είναι γνωστό σε όλους ότι ακόμη και εκείνα τα έργα που στην αρχή θεωρήθηκαν σαν άνευ συγκεκριμένης μορφής, όπως π.χ. πολλά από αυτά της σύγχρονης τέχνης, με το πέρασμα του χρόνου και εφόσον άντεξαν στη φθορά του, δημιούργησαν νέου είδους μορφές οι οποίες σε μια συνεχή εναλλαγή παραχώρησαν τη θέση τους σε νέες αναζητήσεις, που και πάλι στην αρχή θεωρήθηκαν σαν άνευ συγκεκριμένης μορφής. Πρόκειται δηλαδή για ένα κύκλο που διαρκεί αιώνες και που ο οποίος κρύβει βαθύτερες προεκτάσεις, μιας και μας δίνει πληροφορίες για τη νοοτροπία, για τη τεχνοτροπία και σχεδόν πάντα για τη κοινωνική δομή και το πολιτισμό ενός τόμου ή μιας εποχής. Μέσα από αυτό το πρίσμα ένα βιβλίο που ασχολείται με τη μορφή μιας τέχνης και ιδιαίτερα ίσως με αυτή της μουσικής τέχνης, έχει πράγματι να καλύψει ένα τεράστιο όγκο στοιχείων και πληροφοριών που δεν πρέπει να περιορίζονται σε μια στείρα εξιστόρηση και περιγραφή. Ακόμα ένα βιβλίο Μορφολογίας της μουσικής πρέπει να διαθέτει εκείνο το ξεχωριστό τρόπο παρουσίασης του υλικού του που θα του επιτρέπει να απευθύνεται συγχρόνως τόσο σε σπουδαστές ωδείων, σε συνθέτες, σε εκτελεστές οργάνων, σε καθηγητές μουσικής όσο ακόμα και σε εκείνους τους απλούς μουσικόφιλους που έχουν αυξημένα μουσικά ενδιαφέροντα. Η εργασία που περιέχεται σε αυτό το βιβλίο νομίζω ότι πράγματι δικαιώνει την ύπαρξή της, γιατί αποτελεί την αφορμή αλλά και το μέσο για την πραγμάτωση των παραπάνω στόχων.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Κεφάλαιο 1o

• ΤΑ ΜΟΡΦΟΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
• Η μορφή και το περιεχόμενο
• Το μουσικό είδος
• Το μουσικό ύφος
• Οι διαφορές μεταξύ μορφής και κατασκευής
• ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΥΛΙΚΑ
• Ο φυσικός ήχος
• Τα χαρακτηριστικά του ήχου
• Σύντομη εισαγωγή στην οργανολογία
• Τα μουσικά όργανα
• Ο ηλεκτρονικός ήχος
• Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ
• Η μουσική
• H μελωδία
• Μονοφωνία - Πολυφωνία - Ομοφωνία
• Η αντίστιξη
• Οι αντιστικτικές τεχνικές
• Η αρμονία
• Η εκμετάλευση των δυνατοτήτων της αρμονίας
• Το αριθμημένο μπάσο
• Ο ρυθμός
• ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ
• Οι τρόποι διαμοίρασης της οκτάβας
• Το σύστημα του Πυθαγόρα
• Το σύστημα του Αριστόξενου-Ζαρλίνο
• Το παλαιό μερικώς συγκερασμένο σύστημα
• Το συγκερασμένο σύστημα

Κεφάλαιο 2ο

• ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ
• Η περίοδος της μονοφωνίας
• Η αρχαία Ελλάδα
• Η βυζαντινή μουσική
• Η μουσική των Λατίνων
• Η μουσική των Τρουβαδούρων και των Τρουβέρων
• Η περίοδος της πολυφωνίας
• Η μουσική από το μεσαίωνα μέχρι την αναγέννηση
• Η εξέλιξη της μουσικής κατά το Μπαρόκ
• Η περίοδος της ομοφωνίας
• Η σχολή Μανχάϊμ
• Η κλασική περίοδος
• Ο ρομαντισμός
• Η μουσική του 20ού αιώνα
• Ο κλονισμός της τονικότητας
• Η «τονικότητα
• Ο νεοκλασικισμός
• Το δωδεκάφθογγο σύστημα
• Ο φουτουρισμός και οι νέες τάσεις
• Ο καθολικός σειραϊσμός
• Ο μινιμαλισμός και οι ανοιχτές φόρμες
• Η ηλεκτρονική και η συγκεκριμένη μουσική

Κεφάλαιο 3ο

• ΟΙ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ
• Οι πολυφωνικές μουσικές μορφές
• Η μίμηση
• Ο κανών
• Το ριτσερκάρε και η φούγκα
• Σύντομη ανασκόπηση της κατασκευής της φούγκας, όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από τα έργα του J.S. Bach.
• Το γενικό πλάνο μιας σχολικής φούγκας
• Η φούγκα μετά τον Bach
• Οι πολυφωνικές συνθέσεις που βασίζονται στη συνεχή επανάληψη
• ενός μελωδικού μοτίβου
• Οι ομοφωνικές μορφές
• Οι ασματικές μορφές
• Το χορικό
• Το ροντό
• Οι παραλλαγές
• Η μορφή της σουίτας και της σονάτας
• Σύντομη ανασκόπηση της κατασκευής της σονάτας, όπως αυτή
• διαμορφώνεται μέσα από έργα του L.V. Beethoven.
• Οι διαφορές μεταξύ της σονάτας και της φόρμας σονάτα

Κεφάλαιο 4ο

• ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΕΙΔΗ
• Η φωνητική μουσική
• Η λειτουργία
• Το μοτέτο
• Το μαντριγκάλιο
• Η όπερα
• Η καντάτα
• Το ορατόριο
• Η κάτσια
• Η μπαλλάντα
• Το τραγούδι (Lied)
• Η άρια
• Το αριόζο
• Το ρετσιτατίβο
• Η χορωδία
• Η οργανική μουσική
• Η συμφωνία
• Το συμφωνικό ποίημα
• Η συμφωνία κονσέρτου
• Η εισαγωγή
• Το κονσέρτο
• Η σουίτα
• Οι χοροί της εποχής του μπαρόκ
• Το μπαλέτο
• Οι κυριότεροι χοροί του 19ου αιώνα
• Οι κυριότεροι χοροί του 20ού αιώνα
• Η μουσική δωματίου
• Το πρελούδιο
• Η τοκάττα
• Το σκέρτσο
• Η φαντασία
• Ο αυτοσχεδιασμός
• Η ραψωδία
• Η σπουδή

Κεφάλαιο 5ο

• ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
• Η τεχνική και η διαδικασία της ανάλυσης
• ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ
• W.A. Mozart: Συμφωνία του Διός
• L.V. Beethoven: Συμφωνία αρ. 3. Ηρωϊκή
• L.V. Beethoven: Συμφωνία αρ. 5.
• L.V. Beethoven: Συμφωνία αρ. 9.
• F. Schubert: Συμφωνία αρ. 8. Ημιτελής
• Ε. Berlioz: Φανταστική συμφωνία
• J. Brahms: Συμφωνία αρ. 4.
• G. Mahler: Συμφωνία αρ. 6.
• I. Stravinsky: Συμφωνία των ψαλμών
• ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΚΟΝΣΕΡΤΩΝ
• W.A. Mozart: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα κ. 537
• W.A. Mozart: Κονσέρτο για κλαρίνο και ορχήστρα
• L. V. Beethoven: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα, αρ. 5
• F. Mendelssohn: Κονσέρτο για βιολί
• F. Chopin: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα, αρ. 2
• F Liszt: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα, αρ. 1
• R. Schumann: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα
• Ε. Grieg: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα
• Ρ. Tchaikovsky: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα, αρ. 1
• J. Brahms: Κονσέρτο για βιολί και ορχήστρα
• S. Rachmaninov: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα, αρ. 2
• Μ. Ravel: Κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα, σε Σολ μειζ.
• B. Bartok: Κονσέρτο για ορχήστρα